KATALOGI

fol1
/
To główny katalog, katalog korzeń, katalog bazowy. Podstawa. Jedyny i najwyższy w hierarchii dla komputera. Wszystko – naprawdę wszystko – zaczyna się tutaj. Kiedy piszesz /home tak na prawdę oznacza to „rozpocznij od / i wejdź potem do katalogu home”.
fol1
/root
Tutaj mieszka administrator. Root jest bogiem dla systemu. Może wszystko, włącznie z usunięciem całego systemu plików. Bądź bardzo ostrożny pracując jako root.
fol1
/bin
W tym miejscu znajdują się standardowe narzędzia (programy) Linuksa. Ten katalog znajduje się w ścieżce przeszukiwań (path). Gdy uruchamiasz jakiś program katalog /bin jest jednym z miejsc, gdzie można go znaleźć.
fol1
/etc
Tu znajdują się pliki administracyjne i konfiguracyjne. Na przykład jeśli masz zainstalowaną Sambę i chcesz zmodyfikować jej ustawienia, to najpewniej pliki z ustawieniami znajdziesz w katalogu /etc/samba.
fol1
/dev
Tutaj są pliki kontrolujące urządzenia w systemie. Wysyłasz coś do drukarki? Twój komputer robi to właśnie z tego miejsca. Niektóre pliki wskazują na dyski, inne na urządzenia USB, a inne na resztę urządzeń.
fol1
/home
W tym miejscu przechowywane są dane, pliki konfiguracyjne z ustawieniami dla konkretnych użytkowników, Twój pulpit i reszta danych użytkowników. Każdy użytkownik (z wyjątkiem roota) ma tu swój własny podkatalog.
fol1
/tmp
Katalog tymczasowy. Jest to taki mały poligon, miejsce przechowywania rzeczy „na chwilę”. Programy umieszczają tam dane, które są im potrzebne przez krótki okres. Sporo systemów opartych na Linuksie czyści periodycznie ten katalog, więc nie umieszczaj tu rzeczy, które chciałbyś zachować.
fol1
/usr
Tu są dodatkowe pliki, które nie pasują ani do /bin, ani do /etc. Gry i wiele innych. /usr jest podzielony na sekcje, np. /usr/bin służy do przechowywania programów, /usr/share dla danych współdzielonych (jak ikony, dźwięki), /usr/lib do bibliotek (które nie są programami, ale są do działania programów konieczne). Porządkiem w katalogu /usr zajmuje się menadżer pakietów.

Jest też kilka innych katalogów, które również możesz znaleźć.

fol1
/opt
Rzeczy opcjonalne. Chcesz wypróbować najnowszego Firefoxa? Zainstaluj go tutaj, a będziesz mógł go potem usunąć, bez naruszania innych ustawień. Zwykle każdy z programów ma tu osobny folder, gdzie przechowuje wszystkie swoje pliki.
fol1
/usr/local
Tutaj umieszcza się większość rzeczy instalowanych ręcznie (bez pomocy menadżera pakietów). Katalog ma dokładnie taką samą strukturę jak /usr. Dobrym zwyczajem jest pozostawienie zmian w /usr systemowi i dodawanie własnych programów i bibliotek do /usr/local.
fol1
/media
Niektóre dystrybucje używają tego miejsca do podmontowania kluczy USB, dysków CD i partycji z innymi systemami plików.

Poznanie tych katalogów to kolejny krok do zrozumienia Linuksa. Powyższe foldery, choć pewnie tajemnicze na początku, po pewnym czasie będą dla Ciebie przejrzyste.

 

 Podstawowe komendy i polecenia w Linux

I. Polecenia związane z użytkownikami, grupami, loginami i zamykaniem systemu

o shutdown(zamykamy Linuxa)

o adduser (dodajemy nowego użytkownika)

o newgrp (dodajemy nową grupę)

o passwd (zmieniamy hasła)

o logout (wylogowanie się)

o who (sprawdzamy kto jest aktualnie zalogowany)

o users (j/w)

o w (j/w)

o whoami (sprawdzamy kim jesteśmy)

o mesg (zezwolenie na przyjmowania komunikatów)

o write (wysłanie wiadomości do danego użytkownika)

o wall (j/w tylko do wszystkich użytkowników)

o rwall (j/w tylko do wszystkich w sieci)

o ruser (wyświetla użytkowników pracujących w systemie)

o talk (możliwość interaktywnej rozmowy)

o finger(szczegółowe informacje o użytkownikach)

o su (zmieniamy się w innego użytkownika)

o chmod (zmieniamy parametry pliku)

o chown (zmieniamy właściciela pliku)

o chgrp (zmieniamy jaka grupa jest właścicielem pliku)

II. Polecenia związane z plikami i katalogami

o Polecenia związane z katalogami

 ls (pokazuje nam zawartość katalogu)

 dir (okrojona wersja ls, pochodząca z msdos'a)

 pwd (pokazuje nam katalog w którym się znajdujemy)

 cd (zmieniamy katalog)

 rmdir (usuwamy katalog)

 mkdir (nowy katalog)

o Polecenia związane z plikami

 cat (edytowanie tekstu)

 rm (usuwamy plik(i))

o Polecenia związane z kopiowaniem i przenoszeniem, plików i katalogów

 mv (przenosimy plik lub zmieniamy jego nazwę)

 cp (kopiujemy plik)

 mvdir (przenosimy katalog lub zmieniamy jego nazwę)

III. Polecenia związane z procesami

o ps (pokazuje nam jakie procesy są aktualnie wykonywane)

o kill ("zabijamy" procesy)

IV. Polecenia związane z pomocą

o help (wyświetla nam wszystkie polecenia w Linuxie)

o man (pokazuje nam pomoc do programu)

V. Polecenia związane z kompresją i archiwilizacją

o gzip(kompresuje nam archiwum *.gz)

o tar (archiwizuje nam archiwum *.tar)I.

Polecenia związane z użytkownikami, grupami, loginami i zamykaniem systemu:

shutdown

|-Przeznaczenie: zamykanie systemu

|-Parametry: shutdown [minuty] [informacja dla zalogowanych użytkowników]

| shutdown - natychmiastowe zamknięcie systemu

| shutdown now - j/w

| shutdown 0 (zero) - j/w

| shutdown 2 - system zamknie się za 2minuty

| shutdown 2 2minuty do wył. systemu - system zamknie się za 2minuty pokazując komunikat

|-Opis: to polecenie służy do zamykania systemu, jest możliwość ustawienia tej komendy, żeby

| zamyknęła Linuxa za np. 2 min. powiadamiając zalogowanych użytkowników

|_________________________________________________________________

adduser

|-Przeznaczenie: dodawanie nowego użytkownika

|-Parametry:adduser [nazwa użytkownika]

| adduser jan - dodaje użytkownika do komputera o nazwie(imieniu) jan

|-Opis: jeśli jesteś zalogowany jako root masz prawo dostępu do tej komendy, jeśli nie jesteś musisz

| się najpierw przelogować na root'a

|-Patrz także: [passwd] [newgrp]

|_________________________________________________________________

newgrp

|-Przeznaczenie: dodawanie nowej grupylub przełączanie na inną

|-Parametry:newgrp [nazwa grupy]

| newgrp programmers - dodaje nową grupę o nazwie programmers

|-Opis: jeśli jesteś zalogowany jako root masz prawo dostępu do tworzenia grupy, jeśli nie masz

| prawo do zmieniania się międz nimi

|-Patrz także: [adduser]

|_________________________________________________________________

passwd

|-Przeznaczenie: zmiana hasła

|-Parametry: passwd [użytkownik]

| adduser - zmienia hasło loginu na którym jesteś zalogowany

| adduser thomson - zmienia hasło użytkownika thomson, jeśli jesteś zalogowany jako root i nie

| musisz znać poprzedniego hasła zwykłego użytkownika

|-Opis: jeśli jesteś zalogowany jako root masz prawo dostępu do tej komendy, jeśli nie jesteś musisz

| się najpierw przelogować na root'a

|-Patrz także: [adduser]

|_________________________________________________________________

logout

|-Przeznaczenie: służy do wylogowania się

|-Parametry: brak

|-Opis: po wpisaniu polecenia widzimy napis do zalogowowania się

|-Patrz także: [adduser]

|_________________________________________________________________

who

|-Przeznaczenie: sprawdzamy kto jest aktualnie zalogowany

|-Parametry: who [parametry]

| who - pokazuje np: root tty01 Dec 13 12:42

| who am i - pokazuje nam informacje o naszym loginie

|-Opis: możesz za pomocą tego polecenia sprawdzić kto jest zalogowany lub "kim" jesteś w systemie

|-Patrz także: [users] [w] [whoami]

|_________________________________________________________________

users

|-Przeznaczenie: pokazuje kto jest zalogowany

|-Parametry: brak

|-Opis: ta komenda jedynie pokazauje po przecinku nazwy użytkowników zalogowanych w systemie

|-Patrz także: [who] [w] [whoami]

|_________________________________________________________________

w

|-Przeznaczenie: pokazuje kto jest zalogowany

|-Parametry: brak

|-Opis: po wpisaniu widzisz napisy :

| 8:43pm up 13 min, 3 users, load average: 0.07, 0.20, 0.20

| USER TTY FROM LOGIN@ IDLE JCPU PCPU WHAT

| ^^^a co poszczególne rzeczy oznaczają^^^

| 8:43pm - bieżaca godzina (20:43)

| up 13 min - jak długo pracuje nasz system (13min)

| 3 users - ilu użytkowników pracuje w systemie

| load average - obciążenie systemu przez programy

| USER - identyfikator użytkownika

| TTY - nazwa terminalu

| FROM - informacja dodatkowa

| LOGIN@ - godzina zalogowania

| IDLE - ile czasu upłynęło od ostatniego naciśnięcia klawisza

| JCPU - czas zużyty przez wszystkie programy na danym terminalu

| PCPU - oraz przez wszystkie programy w danym momencie

| WHAT - nazwa aktywnego procesu

|-Patrz także: [who] [whoami] [whoami] [users]

|_________________________________________________________________

whoami

|-Przeznaczenie: sprawdzamy nazwą loginu na którym się zalogowaliśmy

|-Parametry: brak

|-Opis: jeśli jesteś zalogowany jako root to wyśwetla napis w następnej linijce "root"

|-Patrz także: [who] [w] [users]

|_________________________________________________________________

mesg

|-Przeznaczenie: zezwolenie lub nie na przyjmowania komunikatów

|-Parametry: adduser [Yn]

| mesg y - możesz otrzymywać wiadomości

| mesg n - nie możesz otrzymywać wiadomości

|-Opis: jest to możliwość ustawienia czy do ciebie mają przychodzić komunikaty

|-Patrz także: [write] [wall] [rwall] [ruser]write

|-Przeznaczenie: wysyłanie komunikatów

|-Parametry: write [użyykownik] [wiadomość]

| write pasternak wiadro - wysłanie wiadomości do użytkownika pasternak, u pasternaka pojawi się tekst:

| Message from silverstar!root on tty1 at 23:33 wiadro

| po polsku i ludzku: "Wiadomość od root wysłana o godz. 23:33" i teraz wiadomosc "wiadro"

|-Opis: polecenie daje możliwość wysłania komunikaty do wybranej osoby

|-Patrz także: [mesg] [wall] [rwall] [ruser]

|_________________________________________________________________

wall

|-Przeznaczenie: wysyłanie komunikatów

|-Parametry: wall [plik tekstowy]

| wall mes.txt - wysłanie do wszystkich użytkowników wiadomści z pliku mes.txt

|-Opis: polecenie daje możliwość wysłania wiadomości do wszystkch osób

|-Patrz także: [mesg] [write] [rwall] [ruser]

|_________________________________________________________________

rwall

|-Przeznaczenie: wysyłanie komunikatów

|-Parametry: wall [plik tekstowy]

| wall mes.txt - wysłanie do wszystkich sieci wiadomści z pliku mes.txt

|-Opis: polecenie daje możliwość wysłania wiadomości do wszystkch sieci

|-Patrz także: [mesg] [write] [wall] [ruser]

|_________________________________________________________________

ruser

|-Przeznaczenie: wysyłanie komunikatów

|-Parametry: wall [plik tekstowy]

| wall mes.txt - wysłanie do wszystkich pracujących w systemie użytkowników wiadomści z pliku mes.txt

|-Opis: polecenie daje możliwość wysłania wiadomości do wszystkch sieci

|-Patrz także: [mesg] [write] [wall] [ruser]

|_________________________________________________________________

talk

|-Przeznaczenie: interaktywna rozmowa

|-Parametry: talk [login][@sieć]

| talk parker - wtedy pokaże się wiadomość

| No connect yet - brak polaczenia

| Waiting for your party to respond - czekanie na odp.

| Your party is not logged on - brak partnera w sieci

| Ringing your party again - ponowne wezwanie

| Connection established - nawiazano polaczenie

| U odbiorcy pojawi napis

| Message from This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. at 23:33

| talk: connection requested by root

| talk: respond with: talk root

| Czyli jesli adresat po odczytaniu tego napisze

| talk root, to polaczenie zostanie nawiazane

|-Opis: mozemy nawiazac interaktywny kontakt nie tylko z

| osoba z naszego komputera, ale tez innego z sieci

|-Patrz także: [mesg] [write] [wall] [rwall] [ruser]finger

|-Przeznaczenie: informacja o użytkownikach

|-Parametry: finger [user]

| finger - pokarze się nam okienko w rodzaju:

| LOGIN NAME TTY IDLE WHEN WHERE

| root root ttyp1 1.01s Jan 20:33 Unknow

| finger root - pokarze się nam okienko w rodzaju:

| Login name: root In real life: root

| Directory: /root Shell: /bin/bash

| On since Jan 27 20:33:11 on ttyp1 at Unknow

| No unread mail

| No Plan.

|_________________________________________________________________

| Jak widac dowiadujemy się, jakie są prawdziwe personalia użytkownika

| (In real life), nazwy jego kartoteki prywatnej (Directory),

| rodzaj shell'a (Shell), kiedy się zalogowal (On since), lub kiedy ostatnio

| byl w sieci (Last login), czy dostal/czytal ostatnią paczkę poczty

|-Opis: Są to szczegółowe informacje o użytkownikach

|-Patrz także: [who]

|_________________________________________________________________

su

|-Przeznaczenie: szybka zmiana loginu

|-Parametry: su [user]

| su root - zmieniamy się w użytkownika root po podaniu jego hasła

|-Opis: jesli jestesmy jako root nie trzeba podawać hasła

|-Patrz także: [logout]

|_________________________________________________________________

chmod

|-Przeznaczenie: zmieniamy parametry pliku

|-Parametry: chmod [u(user)|g(grupa)|o(właściciel)|a(wszyscy)][+|-][r(czytanie)|w(pisanie)|x(uruchamianie)][nazwa pliku]

| chmod ugo-rw file - odbieramy prawa dostępu do czytania i modyfikowania pliku właścicielowi,grupie oraz użytkownikom

| chmod a-rw - j/w

| chmod a+r - wszyscy mają prawo do czytania pliku

| chmod a+rwx - wszyscy mają prawo do czytania,zapisywania i uruchamiania pliku

|-Parametry: chmod [liczba od 000 do 777][nazwa pliku]

| pierwsza liczba to użytkownik, druga liczba to grupa a trzecia pozoztali

| 0 lub --- brak praw dostępu

| 1 lub --x wykonywanie

| 2 lub -w- czytanie

| 3 lub -wx zapis

| 4 lub r-- zapis i wykonywanie

| 5 lub r-x odczyt

| 6 lub rw- odczyt i zapis

| 7 lub rwx odczyt, zapis i wykonywanie

| chmod 777 file - dajemy pełny dostęp właścicielowi,grupie oraz użytkownikom

| chmod 000 file - zabieramy pełny dostęp właścicielowi,grupie oraz użytkownikom

| chmod a+r - wszyscy mają prawo do czytania pliku

| chmod a+rwx - wszyscy mają prawo do czytania,zapisywania i uruchamiania pliku|-Opis: są to prawodostępu dające lub nie prawa do zapisu, czytania i wykonywania

| jakie są prawa można zobaczyć wpisując ls -l na początku jest -rwxr--r-- pierwszy znak oznacza

| plik, katalog..., jeśli zwykły plik to jest minus-, 9 następnych to prawa dostępu 3 pierwsze dla

| włąściciela 3 następe dla grupy a 3 ostatnie dla wszystkich

|-Patrz także: [write] [wall] [rwall] [ruser]

|_________________________________________________________________

chown

|-Przeznaczenie: zmieniamy parametry pliku

|-Parametry: chmod [user] [plik]

| chown rex doc6 - rex jest właścicielom pliku doc6

| chown rex doc* - rex jest właścicielom wszystkich plików w katalogu zaczynających się na doc np. doc5, doc98

| chown rex ??? - rex jest właścicielom wszystkich plików mających 3 litery np. doc, abc

|-Opis: jest to możliwość ustawienia właściciela pliku lub plików

|-Patrz także: [chmod] [chgrp] [newgrp]

|_________________________________________________________________

chgrp

|-Przeznaczenie: ustawiamy która grupa jest właścicielem pliku pliku

|-Parametry: chgrp [grupa] [plik]

| chgrp gracze spis - gracze są właścicielami pliku spis

| chgrp gracze * - gracze są właścicielami wszystkich plików

|-Opis: jest to możliwość ustawienia czy d ciebie mają przychodzić komunikaty

|-Patrz także: [write] [wall] [rwall] [ruser]

|_________________________________________________________________

II. Polecenia związane z plikami i katalogami:

|-Polecenia związane z katalogami:

ls

|--|-Przeznaczenie: sprawdzanie zawartości katalogu

|--|-Parametry: ls [parametr] [katalog]

|--| ls - zostaną wyświetlone pliki i katalogi jeden po drugim

|--| ls -a - zostaną wyświetlone wszystkie pliki (ukryte) i katalogi

|--| ls -l - zostaną wyświetlone pliki i katalogi w postaci listy

|--|-ls -t - zostaną wyświetlone pliki i katalogi według daty, najpierw wyświetlane są pliki nowsze

|--| ls -r - zostaną wyświetlone pliki i katalogi według daty, najpierw wyświetlane są pliki starsze

|--|-Opis: jest możliwość łączenia parametrów w postaci ls -al jednak źle będą rozpoznawane ls -a -l

|--|-Patrz także: [dir]

|--|_________________________________________________________________

dir

|--|-Przeznaczenie: sprawdzanie zawartości katalogu

|--|-Parametry: -brak-

|--|-Opis: to samo po napisaniu ls (bez parametrów)

|--|-Patrz także: [ls]

|--|_________________________________________________________________

pwd

|--|-Przeznaczenie: sprawdzanie w którym jesteśmy katalogu

|--|-Parametry: -brak-

|--|-Opis: po wpisaniu komendy pokazuje się odpowiedź

|--|-Patrz także: ---|--|_________________________________________________________________

cd

|--|-Przeznaczenie: zmiana katalogu

|--|-Parametry: ls [parametr lub katalog]

|--| cd .. - cofamy się o 1 katakog na dół

|--| cd ../.. - cofamy się o 2 katakogi na dół

|--| cd gry - otwieramy katalog gry

|--|-cd gry/tetris - otwieramy katalog tetris w katalogu gry

|--| cd ../programy - otwieramy katalog programy w katlogu niżej

|--| cd /programy - otwieramy katalog programy na samym "dole"

|--| cd - otwieramy własny katalog

|--|-Opis: jest to możliwość zmieniania aktualnego katalogu

|--|-Patrz także: ---

|--|_________________________________________________________________

rmdir

|--|-Przeznaczenie: usuwanie katalogu

|--|-Parametry: rmdir [katalog(i)]

|--| rmdir kat1 - usuniencie katalogu kat1

|--| rmdir kat1 kat2 - usuniencie katalogu kat1 i kat2

|--| rmdir kat1/kat10 - usuniencie katalogu kat10 w katalogu kat1

|--|-Opis: jest możliwość usunięcia katalogu, UWAGA katalog musi być pusty

|--|-Patrz także: [mkdir]

|--|_________________________________________________________________

mkdir

|--|-Przeznaczenie: sprawdzanie zawartości katalogu

|--|-Parametry: mkdir [katalog]

|--| mkdir kat8 - zostanie utworzony katalog kat8

|--| mkdir kat1 gry - zostanie utworzony katalog kat8 i gry

|--| mkdir gry/nethach - zostanie utworzony katalog gry a wnim utworzony katalog nethack

|--|-Opis: jest możliwość utworzenia katalogu

|--|-Patrz także: ---

|--|_________________________________________________________________

|-Polecenia związane z plikami:

cat

|--|-Przeznaczenie: edytowanie tekstu

|--|-Parametry: cat [parametr] [katalog]

|--| cat >nowy.w - wpisany tekst jest zapisany do pliku nowy.w

|--| cat nowy.w > dwa - plik nowy.w kopiujemy do pliku dwa

|--|-cat dwa nowy.w >tr3 - plik nowy.w i dwa (złączony jeden po drugim) kopiujemy do tr3

|--| cat tr3 > one > two > tree - plik tr3 kopiujemy do one, one do two, two do tree

|--|-Opis: UWAGA przy plikach binarnych grozi ta metoda zawieszeniem terminala lub systemu

|--|-Patrz także: ---

|--|_________________________________________________________________

rm

|--|-Przeznaczenie: usuwanie pliku

|--|-Parametry: rmdir [plik(i)]

|--| rmdir plk1 - usuniencie pliku kat1

|--| rmdir plk1 plk2 - usuniencie pliku kat1 i kat2|--|-Opis: jest możliwość usunięcia pliku

|--|-Patrz także: [rmdir]

|--|_________________________________________________________________

|-Polecenia związane z kopiowaniem i przenoszeniem, plików i katalogów :

mv

|--|-Przeznaczenie: przenoszenie plików

|--|-Parametry: mv [plik] [cel]

|--| mv qfile /tmp - przenosimy plik qfile do katalogu /tmp

|--| mv f* kat - przenosimy wszystkie pliki zaczynające się litere f do katalogu kat

|--|-Opis: za pomocą tej komendy możemy także zmienić nazwę

|--|-Patrz także: ---

|--|_________________________________________________________________

cp

|--|-Przeznaczenie: kopiujemy plik

|--|-Parametry: cp [plik/katalog] [cel]

|--| cp plk1 plik198 - kopiujemy zawartość plk1 do plik198

|--| cp plk1 c - kopiujemy zawartość pliku plk1 do c

|--|-Opis: jest możliwość kopiowania plików i katalogów

|--|-Patrz także: [mv] [mvdir]

|--|_________________________________________________________________

mvdir

|--|-Przeznaczenie: przenoszenie katalogu

|--|-Parametry: mvdir [katalog] [cel]

|--| mvdir homm3 gry - przenosimy katalog homm3 do gry

|--| mvdir kosz /tmp - przenosimy katalog kosz do /tmp

|--|-Opis: to polecenie działa podobnie jak mv

|--|-Patrz także: [mv]

|--|_________________________________________________________________

III. Polecenia związane z procesami:

ps

|-Przeznaczenie: sprawdzanie komunikatów

|-Parametry: ps [parametry]

| ps - zotanie wyświetlone

| PID TTY STAT TIME COMMAND

| 282 1 S 0:02 /bin/login -- root

| 285 4 S 0:00 (mingetty)

| 286 5 S 0:00 (mingetty)

| 287 6 S 0:00 (mingetty)

| 301 1 S 0:01 (bash)

| 399 1 R 0:00 ps

| ps -aux - zotanie wyświetlone

| USER PID %CPU %MEM SIZE RSS TTY STAT START TIME COMMAND

| bin 95 0.0 0.6 896 44 ? S 20:32 0:00 (portmap)

| news 296 0.0 7.9 1580 516 ? S 20:33 0:00 /sbin/innd -p5 -r

| news 300 0.0 0.3 872 24 ? S 20:33 0:00 (overchan)

| jasio 283 0.1 11.0 1012 716 2 S 20:33 0:01 /bin/login -- jasio

| jasio 344 0.1 10.1 1220 656 2 S 20:38 0:01 -bash| asia 358 0.2 10.7 1012 700 3 S 20:39 0:01 /bin/login -- asia

| asia 359 0.1 9.7 1216 632 3 S 20:39 0:00 -bash

| root 1 0.3 1.6 880 104 ? S 20:30 0:04 init

| [...]

| root 465 0.0 6.2 928 404 1 R 20:53 0:00 ps -aux

|^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^

| USER - uzytkownik procesu

| PID - numer identyfikacyjny procesu

| TTY - procesy zwiazane z naszym terminalem

| STAT - status procesu

| R - proces dzialajacy (ang. running)

| T - proces zatrzymany (ang. stopped)

| P - proces w stanie spoczynku (ang. page wait)

| D - proces w stanie spoczynku (ang. disk wait)

| S - proces w stanie spoczynku (ang. sleeping)

| I - proces w stanie spoczynku (ang. idle)

| Z - proces duch (ang. zombie), zakonczyl sie ale nie rozliczyl

| sie jeszcze z procesami nadrzednymi!

| TIME - jak dlugo dziala proces

| COMMAND - nazwa programu, ktorej odpowiada proces

| %CPU - ilosc zaangazowania procesora w procesie

| %MEM - jaka czesc pamieci operacyjnej

|-Opis: jeśli chcesz zobaczyć kot jakie procesy wykonuje jest to polecenie dla ciebie

|-Patrz także: [kill]

|_________________________________________________________________

kill

|-Przeznaczenie: zabijanie procesów

|-Parametry:kill [parametr] [PID]

| kill 200 - zabija proces z numerem 200 (PID)

| kill -9 200 - jeśli jest oporny i nieche się wyączyć jest to prawie pewny sposób

| kill -9 -1 - zabija wszystkie procesy procesy

| kill -9 0 - !!!samobójstwo!!!

|-Opis: wyłączanie procesów

|-Patrz także: [ps]

|_________________________________________________________________

IV. Polecenia związane z pomocą:

help

|-Przeznaczenie: wyświetla nam wszystkie polecenia w Linuxie

|-Parametry: -brak-

|-Opis: wyświetlenie komunikatów dostępnych w systemie

|-Patrz także: [man]

|_________________________________________________________________

man

|-Przeznaczenie: pokazuje nam pomoc do programu

|-Parametry: man [program]

| man mount - wyświetla pomoc do polecenia mount

|-Opis: pomoc do konkretnych programów|-Patrz także: [man]

|_________________________________________________________________

V. Polecenia związane z kompresją i archiwilizacją:

gzip

|-Przeznaczenie: kompresuje nam archiwum *.qz

|-Parametry: gunzip [parametry] [*.gz]

| gzip arx - tworzy nam zkompresowany plikp arx.gz

| gzip -d arx.gz - odkompresuje nam archiwum arx.gz

|-Opis: Można tylko kompresować jeden plik, w przypadku większej ilości trzeba użyć TAR'a

|-Patrz także: [tar]

|_________________________________________________________________

tar

|-Przeznaczenie: achiwizuje nam archiwum *.qz

|-Parametry: tar [parametry] [*.tar]

| tar -cvf plik* - archwzuje nam wszystkie pliki do sk.tar

| tar -xvf - rozarchwzuje nam wszystkie sk.tar

|-Opis: TAR nie kompresuje nam plików, żeby były z kompresowane trzeba użyć GZIP'a

|-Patrz także: [man]

|_________________________________________________________________

 

 


 
TERMINAL

Pomoc


man – wyświetla stronę manuala dla polecenia 'program'
  • man program

info – podobnie jak man, wyświetla stronę pomocy dla polecenia 'program'.
Gdy nie znajdzie strony info, szuka strony man i ja wyświetla.

  • info program, pinfo program

--help – każdy program ma opcję --help lub -h, która wyświetla krótką pomoc
  • jakis_program --help

 góra

Logowanie


logout – komenda służąca do wylogowania się z terminala

exit – komenda służąca do zakończenia procesu powłoki: tcsh, bash, itp.
Może być używana w skryptach. Pozwala też zwrócić kod wyjścia ze skryptu:

  • exit
  • exit 127

passwd – zmień hasło użytkownika

^D – (Ctrl-D) wysyła komunikat EOF (end-of-file) do terminala
Oznacza koniec wprowadzania danych. W powłoce 'bash' skutkuje zazwyczaj zamknięciem terminala


whoami – wyświetla nazwę użytkownika

id – wyświetla obecną nazwę i grupę użytkownika oraz ich numery (UID i GID)

su – komenda do przelogowania się jako inny użytkownik (su, od 'switch user')
Pozwala, w tym samym terminalu, zmienić uprawnienia do wykonywania komend chwilowo na innego użytkownika (zmienić aktualny UID i GID)

  • su username – zmień użytkownika na użytkownika o nazwie 'username'
  • su - username   – zmień użytkownika, wyczyść zmienne środowiskowe i ustaw nowe wartości zmiennych HOME, SHELL, USER, LOGNAME, PATH

finger – wypisuje wszystkich użytkowników obecnie zalogowanych na danej maszynie (i ich terminale)
  • finger
  • finger @komputer – użytkownicy zalogowani na komputerze o nazwie 'komputer;
  • finger username – wypisuje informacje o użytkowniku 'username' i wszystkie terminale na których jest zalogowany
  • finger Marek – wypisuje informacje o wszystkich użytkownikach o imieniu 'marek'

w – podobnie jak finger wypisuje zalogowanych użytkowników i ich aktywne terminale

 góra

Podstawowe komendy


cd – zmienia aktualny katalog (od 'change directory')
  • cd dirname – zmienia aktualny katalog na 'dirname'
  • cd dir1/dir2/dir3 – wchodzi do katalogu 'dir3', który jest w katalogu 'dir2', który jest w 'dir1'
  • cd   – z dowolnego miejsca, zmienia katalog na domowy
  • cd .. – przechodzi do katalogu o jeden wyższego w drzewie katalogów niż obecny
  • cd /home/dir – z dowolnego miejsca, przechodzi do katalogu zaczynając od początku drzewa: /
  • cd -  – przechodzi do poprzedniego katalogu

pwd – wypisuje ścieżkę obecnego katalogu (od 'print working directory')

ls – listuje katalog
  • ls – listuje katalog . (ls .)
  • ls plik1 plik2 plik3 – listuje tylko wymienione pliki
  • ls *.txt – wypisze wszystkie pliki o nazwie kończącej się na '.txt'
  • ls katalog1 katalog2 – listuje wymienione katalogi
  • ls -l – szczegółowa lista
  • ls -a – wypisuje również ukryte pliki (czyli te których nazwa zaczyna się kropką)
  • ls -R – listuje katalogi rekursywnie (czyli wyświetla również zawartość podkatalogów)
  • ls -d – wyświetla tylko nazwy katalogów, tak jak zwyczajnych plików, czyli nie listuje ich zawartości

cat – wypisuje wszystkie podane mu pliki na standardowe wyjście
  • cat plik – jeśli nie przekierujemy standardowego wyjścia do innego pliku (>, >>) lub programu (|), to wypisze plik na ekran
  • cat plik1 plik2 plik3 – wypisze po kolei zawartość wszystkich plików

tac – wypisuje wszystkie podane mu pliki na standardowe wyjście, ale w odwraca kolejność linii
  • tac plik1 plik2 – wypisze połączone oba pliki, od ostatniej do pierwszej linii

echo – powtarza na standardowym wyjściu słowa podane w argumencie
  • echo costam wypisz, czy echo "costam wypisz" – wypisze 'costam wypisz' i zakończy znakiem nowej linii
  • echo -n "costam wypisz" – po wypisaniu argumentów, nie wypisze znaku nowej linii
  • echo $HOME – wypisuje zawartość zmiennej środowiskowej HOME

wc – liczy linie, słowa, i znaki w pliku
gdy nie podamy argumentu, czyta ze standardowego wejścia

  • cat plik1 plik2 | wc -l – policzy wszystkie linie z połączonych plików plik1 plik2
  • wc plik – wypisze linie słowa i znaki oraz nazwę pliku
  • wc -m – tylko znaki (lub --chars)
  • wc -l – tylko linie (lub --lines)
  • wc -w – tylko słowa (lib --words)

less – wygodne i szybkie przeglądanie plików tekstowych
  • less plik – wyświetla zawartość pliku i pozwala przewijać strony (q-wyjście)

 góra

Pliki i katalogi


touch – zmienia czas dostępu i modyfikacji pliku, lub jeśli plik nie istnieje - tworzy go.
  • touch plik

cp – kopiuje plik
  • cp plik1 plik2 – stworzy ./plik2 identyczny z plik1
  • cp plik3 ../katalog/jakis/ – stworzy plik ../katalog/jakis/plik3
  • cp pom.* podkatalog/ – skopiuje wszystkie pliki zaczynające się na 'pom.' do ./podkatalog/
  • cp plik5 ~/katalog/jakis/pliczek – stworzy plik ~/katalog/jakis/pliczek

mv – przesuwa plik (tym samym służy również do zmiany nazwy)
  • mv plik1 plik2 – zmieni nazwę pliku z ./plik1 na plik2
  • mv plik3 ../katalog/jakis/ – przesunie plik do ../katalog/jakis/plik3
  • mv plik4 podkatalog/ – przesunie plik ./podkatalog/plik4
  • mv plik5 ~/katalog/jakis/pliczek – przesunie i zmieni nazwę ~/katalog/jakis/pliczek

rm – kasuje plik
  • rm plik -
  • rm -r katalog – kasuje wszystko w katalogu i wszystkie jego podkatalogi (--recursive)
  • rm -f plik – nie pyta się czy skasować (--force)

mkdir – tworzy katalog
  • mkdir moj_nowy_katalog
  • mkdir /home/users/ja/moj_nowy_katalog

rmdir – usuwa pusty katalog
  • rmdir katalog

chmod – zmienia prawa dostępu do pliku
grupy użytkowników: u - user, g - group, o - others, a - all

prawa dostępu: r - read, w - write, x - execute

  • chmod o+r plik – udziel innym prawo do czytania pliku
  • chmod a-x plik – zabierz wszystkim prawo do wykonywania pliku
  • chmod g=rw plik – ustaw prawa do czytania i pisania dla swojej grupy
  • chmod -R go+w katalog – ustawia prawa wszystkim plikom w katalogu i jego podkatalogach (--recursive)

locate – wypisuje gdzie ostatnio, na tym komputerze, był widziany plik o podanej nazwie (lub fragmencie nazwy)

locate raport.txt – locate pdf

find – przejrzyj katalog w poszukiwaniu danego pliku
  • find . -name raport.txt
  • find /home/user -name "rap*xt"

 góra

Przekierowania


> – przekierowanie wyjścia z programu do pliku.
Standardowym wyjściem każdego programu jest ekran (konsola tekstowa) a standardowym wejściem jest klawiatura. Można te wejścia i wyjścia przekierowywać dowolnie.

  • echo "ala ma kota" > plik.txt – wyjście z programu echo wpisze do pliku plik.txt
  • ls -l > lista.dat – wypisze listę plików do pliku lista.dat

>> – doklejenie wyjścia z programu na koniec pliku
  • echo "ala ma psa" >> plik.txt – dopisze "ala ma psa" na koniec pliku plik.txt
  • ls -l > lista.dat – wypisze listę plików do pliku lista.dat

| – przekierowanie wyjścia jednego programu na wejście drugiego
  • cat plik.txt | wc -l – cat wypisuje plik.txt na wyjście które przekierowujemy na program liczący wiersze.
  • ls -l | lpr – program drukujący 'lpr' dostanie na wejście listę plików
  • cat plik.txt | tac | grep "coś" | head > cosie.txt – wypisanie pliku.txt na program 'tac', który odwraca kolejność wierszy, wynik tego przekierowany na 'grep', który wypisze tylko linie zawierające słowo "coś", wynik tego wysłany na program 'head', który pośle dalej tylko pierwsze 10 wierszy na wyjście, które przekierowaliśmy do pliku cosie.txt.

>! – przekierowanie do pliku. Działa podobnie jak >, ale kontynuuje nawet gdy plik już istnienie. Działa w "tcsh".
  • echo "ala ma kota" > plik.txt – gdy plik.txt istnieje, ta komenda może się nie powieść.
  • echo "ala ma kota" >! plik.txt – konieczne będzie użycie wykrzyknika >!
  • echo "ala ma kota" >| plik.txt – to samo tylko w 'bash'

< – przekierowanie pliku jako standardowego wejścia.
  • szachy < ruchy.txt – jeśli program szachy przyjmuje ruchy na standardowe wejście, możemy te ruchy spisać do pliku i podać programowi w ten sposób
  • cat ruchy.txt | szachy – to samo można też zrobić tak

<< – podanie na wejście następujących później linii.
  • szachy << DO_KONCA
    E2-B4
    H5-A1
    C6-F5
    DO_KONCA
     – podanie tzw. dokumentu w miejscu. Wszystkie następujące linie między etykietami 'DO_KONCA' będą podane na standardowe wejście programu 'szachy'.
  • echo "E2-B4
    H5-A1
    C6-F5" | szachy
     – to samo można też zrobić tak
  • echo -e "E2-B4\nH5-A1\nC6-F5" | szachy – to samo można też zrobić tak

2> – przekierowanie standardowego wyjścia dla błędów do pliku. Oprócz standardowego wyjścia i wejścia, każdy program ma jeszcze standardowe wyjście dla błędów. Je też możemy przekierowywać, na przykład w inne miejsce niż wyjście zwykłe. Działa w "bash", nie w "tcsh".
  • find -name "plik.*" >znalezione.log 2>bledy.log – pliki znalezione przez 'find' wylądują w znalezione.log, komunikaty o błędach nie zaciemnią nam wyniku i wpiszą się do innego pliku – bledy.log
  • cp -r dane/ backup/ 2>error.log – jeśli podczas kopiowania całego katalogu wystąpią błędy, wszystkie komunikaty zostaną wpisane do error.log
  • ( ls > plik.log ) >& plik.err – w 'tcsh' nie można przekierować samego wyjścia dla błędów, stąd konieczność takiej konstrukcji.

&> lub >& – przekierowanie obu wyjść do pliku.
  • ls >& plik.log – standardowe wyjście i standardowe wyjście dla błędów jest przekierowane do plik.log
  • ls >plik.log 2>&1 – to samo, ale działa tylko w 'bash'. Przekierowanie wyjścia, a potem skopiowanie go na wyjście dla błędów.
  • ls &> plik.log – to samo co >& ale w notacji bardziej właściwej dla 'bash'.

man bash
  • polecam aby uzyskać więcej informacji

man tcsh
  • polecam aby uzyskać więcej informacji

 góra

Procesy


ps – wypisuje procesy uruchomione na komputerze
  • ps – wyświetla procesy uruchomione przez użytkownika
  • ps a – wyświetl również procesy innych użytkowników
  • ps -l, ps -f, ps -F – więcej informacji o procesach (od: long, full, extra full)
  • ps f – wyświetla drzewo zależności procesów (od: forest)
  • ps --help – :P

bg – uruchamia na nowo zatrzymane (Ctrl-Z) zadanie, ale w tle, tak jakby zostało ono uruchomione z &
  • bg – uruchamia ostatnio zatrzymane zadanie
  • bg NUMER – uruchamia zadanie o danym numerze na liście zatrzymanych zadań (jobs)

fg – uruchamia na nowo zatrzymane (Ctrl-Z) zadanie, na pierwszym planie
  • fg – uruchamia ostatnio zatrzymane zadanie
  • fg NUMER – uruchamia zadanie o danym numerze na liście zatrzymanych zadań (jobs)

jobs – wyświetla listę zatrzymanych zadań

kill – zabija podany proces
PID - jest to numer identyfikacyjny procesu (process id), można go odczytać np. używając polecenia ps

  • kill PID – wysyła do procesu o numerze PID sygnał do przerwania procesu
  • kill -KILL PID – zabija proces bez pytania

& – modyfikator który pozwala uruchomić od razu proces w tle.
  • xcalc & – uruchamia program xcalc w tle, dzięki temu mamy wolną konsole

top – interaktywne narzędzie do monitorowania procesów
Sortuje procesy po ich bieżącym użyciu procesora, po użyciu pamięci, itp.

 góra

Edytory


vim – zaawansowany edytor tekstowy w trybie tekstowym
Vi iMproved - nowa wersja znanego edytora Vi. Posiada

  • podświetlanie składni dla wielu języków programowania
  • możliwość edycji kilku plików na raz
  • bogatego helpa
  • bardzo zaawansowane funkcje edycji
  • ...

gvim – vim w trybie graficznym

emacs – zaawansowany edytor tekstowy w trybie graficznym
Emacs podobnie jak Vim jest wszechstronnym edytorem obsługującym wiele języków i posiadającym bogate funkcje.


uemacs – edytor tekstowy w trybie tekstowym
Micro Emacs jest tekstową wersją Emacsa


joe – prosty edytor tekstowy
Joe's Own Editor. Nadaje się do pisania prostych dokumentów


mcedit – edytor tekstowy w trybie tekstowym
mcedit jest wbudowanym w Midnight Commandera edytorem.

Posiada m.in. podświetlanie składni.

 góra

Sieć


pine – program do obsługi poczty
Bardzo dobry, szybki i wygodny program do sprawdzania i wysyłania poczty elektronicznej. Jego największą zaletą jest to, że działa w trybie tekstowym, więc można uruchomić go na zdalnym terminalu.


ssh – program do zdalnego logowania używając szyfrowanego połączenia
Najważniejszy sieciowy program. Umożliwia logowanie się na dowolny komputer na świecie, przy czym połączenie jest bezpieczne dzięki algorytmom szyfrującym opartym na kluczach RSA.


scp – program do kopiowania plików używając szyfrowanego połączenia SSH
scp łączy się z podanym serwerem i kopiuje podane pliki między oboma komputerami

'scp'do połączenia używa programu 'ssh'


rlogin – prosty protokół zdalnego logowania
  • rlogin antares – zaloguje mnie na 'antares'a

ping – program diagnostyczny sprawdzający czy istnieje połączenie sieciowe z danym komputerem.
  • ping antares.astrouw.edu.pl – sprawdzamy czy antares odpowiada (i jak szybko)

 góra

Dyski


df – wypisuje rozmiary i ilość dostępnego miejsca na zamontowanych dyskach (w kilobajtach i w procentach)
  • df
  • df /dev/sda1 – ogranicz wyniki tylko do jednej partycji
  • df -h – wyświetl rozmiary w wygodnych dla użytkownika jednostkach (human readable)
  • df -m – rozmiary w megabajtach

du – policz rozmiary katalogów i plików zawartych w podanym katalogu
  • du – rozmiar obecnego katalogu
  • du katalog – policz rozmiar podanego katalogu
  • du -s – wypisz tylko sumę, a nie rozmiary poszczególnych podkatalogów
  • du -sm – wypisz tylko sumę dla każdego katalogu i podaj rozmiar w megabajtach
  • du -sm dir* | sort -n – posortuj wyniki od najmniejszego do największego z podanych katalogów

 góra

Środowisko


which – wypisuje gdzie znajduje się plik z programem o podanej nazwie
  • which ls – zlokalizuj plik, który zostanie uruchomiony po wywołaniu komendy 'ls'

env – wypisuje aktualne wartości wszystkich zmiennych środowiskowych

alias – ustawia i wypisuje definicje skrótowych komend ('aliasów'), które są obecnie ustawione w środowisku
  • alias – wypisuje aliasy
  • alias ls 'ls --color=auto' – definiuje nowy alias o nazwie 'ls' i podanej treści

 góra

Urządzenia systemowe


/dev/null – studnia bez dna. Urządzenie do którego możemy pisać do woli, a wszystko co wpiszemy przepada.
  • find -name "plik.*" 2>/dev/null – jeśli wsród wyników szukania nie chcemy oglądać komunikatów o błędach
  • latex plik.tex >/dev/null – program wykona wszystkie czynności, ale nie zaśmieci nam konsoli logami
  • licz >/dev/null 2>/dev/null & – jeśli chcemy puścić program w tle, a potem się wylogować (zamknąć konsole), musimy przekierować wyjścia z programu tak, aby nie próbował pisać do nieistniejącego już urządzenia. Urządzenie 'null' jest zawsze.

/dev/zero – składnica zer. Jest to urządzenie do czytania, które nigdy się nie kończy. Można z niego wczytać dowolną liczbę bajtów, a wszystkie będą równe zero.
  • dd if=/dev/zero of=zera.txt count=1000 – wczyta tysiąc zer do pliku 'zera.txt'.
  • cat /dev/zero – radzę nie próbować
  • head -c 10 /dev/zero > zera.txt – wypisze pierwsze 10 bajtów z '/dev/zero' do pliku 'zera.txt'. W wyniku mamy plik z dziesięcioma zerami.

/dev/random – zbiór liczb losowych. Jest to urządzenie do czytania, które daje prawdziwie losowe dane. Korzysta przy tym z systemowego zbiornika entropii, który jest uzupełniany dzięki różnym przejawom aktywności użytkownika. Zbiór ten może się wyczerpać, dlatego nie należy z niego czytać wielu liczb na raz.
  • od -t x1 -N 100 /dev/random – wypisze pierwsze 100 losowych bajtów z urządzenia /dev/random na ekran (w systemie szesnastkowym)

/dev/urandom – zbiór liczba pseudolosowych. Jest to urządzenie do czytania, które podaje liczby pseudolosowe. Ma ich do dyspozycji dowolnie dużo.
  • od -t d1 -N 100 /dev/urandom – wypisze pierwsze 100 bajtów z urządzenia /dev/urandom na ekran (w systemie dziesiętnym)

/dev/stdin – standardowe wejście aktualnego procesu. Każdy proces który próbuje czytać z tego urządzenia, dostanie zawartość własnego wejścia.
  • echo "ma kota" | cat ala.txt /dev/stdin – program cat połączy zawartość pliku ala.txt z tym co dostał na standardowe wejście

/dev/stdout – standardowe wyjście aktualnego programu. Gdy proces wypisze coś do pliku /dev/stdout, pojawi się to na jego standardowym wyjściu.
  • a2ps --output plik.ps plik.txt – program a2ps stworzy dokument postscript w pliku plik.ps
  • a2ps --output /dev/stdout plik.txt – program a2ps wypisze dokument na ekran (jego standardowe wyjście)

/dev/stderr – standardowe wyjście dla błędów aktualnego programu. Gdy proces wypisze coś do pliku /dev/stderr, pojawi się to na jego standardowym wyjściu dla błędów.